Vous êtes chez moi. Suis-je chez moi?
J’ai toute la place nécessaire
Pour qu’il n’y ait pas de spectacle
Chez moi.

nusch , in samenwerking met Rosas, is gebaseerd op de gedichten ‘Ononderbroken Poëzie’ (1945) en ‘Nusch’ (1950) en op de gedichtenbundel ‘De tijd loopt over’ (1947) van de Franse dichter Paul Eluard, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het surrealisme.

De speeltekst werd samengesteld door STANacteur Frank Vercruyssen en Judith Davis. Davis was als actrice te zien in L’avantage du doute (tg STAN, Parijs 2005). De choreografie is van Anne Teresa De Keersmaeker. Frank Vercruyssen speelt. In de Nederlandstalige versie dansen afwisselend Anne Teresa De Keersmaeker, Tale Dolven, Cynthia Loemij, Elizaveta Penkova of Taka Shamoto. In de Franstalige versie afwisselend Anne Teresa De Keersmaeker, Linda Blomqvist, Tale Dolven, Liz Kinoshita, Alma Palacios, Elizaveta Penkova en Sue-Yeon Youn.

Paul Eluard

Paul Eluard wordt geboren op 14 oktober 1895 als Eugène Emile Paul Grindel in Saint Denis, Parijs. In december 1912 moet hij zijn studies onderbreken en wordt hij in het sanatorium van Clavadel in Zwitserland behandeld voor TBC. Daar ontmoet hij de Russische Helena Dmitrievna Diakonava. Hij noemt haar Gala. Op 1 december 1913 publiceert hij zijn eerste dichtbundel. In februari 1914 keert Gala terug naar Rusland, Paul naar Frankrijk. Op 3 augustus wordt hij gemobiliseerd en komt als verpleger terecht in een militair hospitaal aan de Somme. In augustus 1916 geeft hij aan het front een dichtbundel uit onder de naam Paul Eluard waarin hij zijn afschuw van de oorlog uitdrukt. In september keert Gala terug naar Frankrijk. Ze trouwen in 1917. In 1918 volgt de geboorte van Cécile. In 1919 wordt Paul opgemerkt door André Breton en Louis Aragon. Met hen vormt hij later, na een korte Dada-periode, de ruggegraat van de surrealistische beweging. In 1926 wordt hij, net als de andere surrealisten, lid van de Communistische Partij. In 1929 verlaat Gala hem voor Salvador Dali.

Eluard leert Maria Benz kennen, een jonge Alsacienne, acrobate en model van onder andere Man Ray, Lee Miller en Pablo Picasso. Hij noemt haar Nusch. Zij wordt zijn nieuwe levensgezellin en muze. De gedichten die hij voor haar schrijft, behoren tot de mooiste liefdesgedichten uit de Franse literatuur. In 1933 worden de surrealisten uit de CP gesloten wegens meningsverschillen over het sovjet-model. Als resoluut geëngageerd dichter neemt hij langzamerhand afstand van het surrealisme, en in 1938 breekt hij zelfs met de beweging, om in 1942 definitief terug te keren naar de communistische partij. Gechoqueerd door de massamoord van Guernica in 1937, kiest hij positie voor het republikeins Spanje en neemt dienst in de Weerstand. Ondertussen is hij goed bevriend geraakt met Picasso. Als lid van een clandestien netwerk en als bezieler van het Comité National des Ecrivains (CNE), maakt hij van de poëzie een gevechtsinstrument tegen de wreedheid. Tijdens de tweede wereldoorlog wordt hij een van de belangrijkste Poètes de Résistance. Hij komt op de zwarte lijst terecht en moet onderduiken. Hij blijft clandestien gedichten publiceren, bijvoorbeeld het beroemde ‘Liberté’ dat door de Engelsen met vliegtuigen boven bezet Frankrijk wordt uitgestrooid. Na de bevrijding wordt Eluard in Frankrijk als held gevierd. Eind 1945 schrijft hij ‘Poésie Ininterrompue’ (Ononderbroken poëzie), een lang gedicht waarin de dichter probeert ‘alles te zeggen’, een poëtisch resumé, een exploratie van een gemeenschappelijk geheugen, een soms niet te volgen woordenstroom over het menselijk bedrijf, met als enige rustpunt de liefde, verpersoonlijkt door Nusch.

Nog geen jaar later, op 28 november 1946, terwijl Eluard op reis is, sterft Nusch plots aan een hersenbloeding. Van de ene dag op de andere stort Eluards wereld in. Hij schrijft ‘Le Temps Déborde’ (De tijd loopt over) waarin hij zijn verlies uitschreeuwt. Na de periode van liefde en succes na de bevrijding, volgt een periode van wanhoop en verdriet, waaraan pas een einde komt wanneer hij in 1949 zijn laatste muze, Dominique Odette Lemort (1914-2000) leert kennen. Zij zal hem er weer bovenop helpen en bij hem blijven tot aan zijn dood. Voor haar schrijft Eluard zijn meest bekende bundel liefdesgedichten, ‘Le Phénix’.

Op 18 november 1952 sterft Paul Eluard op 57-jarige leeftijd aan een hartaanval.