De Grote Verhalen zijn verhalen die je al kent en steeds opnieuw wil horen. Waarbij je overal kunt binnenvallen, waar je behaaglijk in kunt wonen. Ze bedriegen je niet met spanning en kunstige ontknopingen. Ze verrassen je niet met iets onverwachts. Ze zijn je vertrouwd als het huis waarin je woont. Of als de huidgeur van je geliefde. Je weet hoe ze aflopen en toch luister je alsof dat niet zo is. Bij de Grote Verhalen weet je al wie er blijft leven, wie er doodgaat, wie er de liefde vindt en wie niet. En toch wil je het opnieuw weten.

uit De God van Kleine Dingen van Arundhathi Roy, Prometheus,1999

Antigone die de goden tart, de dood trotseert, de gevestigde orde in vraag stelt? Of Antigone die de spelregels van de maatschappij afwijst, die neen zegt tegen elke toegeving in naam van het leven? Cocteau/Anouilh, 1922/1944, twee verschillende versies van de mythe. De ene is kort, gebald, geschoeid op de heroïsche leest van de antieke tragedie; de andere is menselijker, er spreekt ontgoocheling uit en ook een vertwijfeld existentialisme.
In Les Antigones/2 Antigone confronteert tg STAN beide versies: de mogelijkheden die er in een tekst schuilen, de toevallige aspecten van een keuze en de manier waarop de geschiedenis de mens misleidt.

De creatie van Les Antigones in Toulouse is één van die STANproducties die in een ander land, in een andere taal worden gecreëerd. In Bergen maakte Tg STAN The Answering Machine (Finn Iunker), in Oakland One 2 Life (gebaseerd op tekstmateriaal rond Jackson), in Lissabon Point Blank (Anton Tsjechov). Die producties waren alledrie Engelstalig. Samen met Théâtre Garonne gaat tg STAN met Les Antigones voor het eerst zo’n avontuur aan in het Frans.

De Mythe

Antigone betekent in het Grieks ‘contre la progéniture’, Ismène is de naam van een van de twee rivieren in Thebe, Créon betekent letterlijk ‘heerser’, de naam Hémon refereert naar ‘Haima’, bloed, en de naam van Eurydice (‘wide in her judgment’) is een titel van de Koningin van de Doden.
*
Volgens de overlevering zijn er verschillende plaatsen waar een toegang tot de onderwereld is.  Een bevindt zich in de buurt van Athene, een andere is bij Taenarum, aan de zuidkust van de Peloponnesos.
*
De wil van de goden kan zich laten aflezen uit de wijze waarop het geofferde vlam vat, maar ook uit de vlucht van vogels, het ruisen van de bladeren van een heilige boom, of het bestuderen van ingewanden van offerdieren.  Soms gaat het daarbij om het waarnemen van gegevens, soms om het interpreteren van waarnemingen.
*
De dochters van Kadmos, de stichter van Thebe, waren de mooiste meisjes van de stad.  Hun grootmoeder was dan ook Aphrodite.  Zeus was bijzonder bekoord door Semele en hij maakte haar tot zijn geliefde in het paleis van Thebe.  Zijn verschijnen en verdwijnen waren zo mysterieus dat Semele een godheid in hem vermoedde.  Op haar herhaalde vragen bekende hij Zeus te zijn.  Om zeker te weten dat Zeus de waarheid sprak – ze was ondertussen zwanger van hem geworden – wilde ze hem vragen in zijn ware gedaante tot haar te komen.  Op een nacht vroeg ze hem of hij een wens van haar wilde vervullen.  Zeus beloofde het zonder aarzelen.  Hij zwoer het zelfs bij de onderwereldrivier de Styx, de meest bindende eed die de goden konden zweren.  Toen kwam Semele’s wens : ‘Verschijn voor mij in uw ware goddelijke gedaante’.  Zeus smeekte haar iets anders te vragen, dit was te gevaarlijk, maar Semele bleef aandringen.  Bedroefd ging Zeus weg, want hij wist wat haar te wachten stond.  In zijn volle glorie als oppergod kwam hij terug : met regenwolken, donder en bliksem.  Op het ogenblik dat hij voor Semele verscheen, verbrandde zijn gloed haar en baarde ze haar onvoldragen kind.  Maar aan de houten zuilen van het vertrek ontsproten klimopranken die het kind tegen de hitte beschermden.  Zeus nam het tot zich en naaide het in zijn dij met Semele’s gouden spelden.  Daar groeide het kind verder totdat de tijd van zijn geboorte was gekomen.  De goddelijke krachten van zijn vader had hij overgenomen, en, al was zijn moeder een sterfelijke vrouw geweest, hij was een god : Dionysos.
*
Danae de enige dochter van koning Akrisios van Argos, een van de oudste stadstaten op de Peloponnesos, werd door haar vader opgesloten in een bronzen toren (in een andere versie in een onderaardse bronzen kerker) omdat hem was voorspeld dat hij door zijn kleinzoon gedood zou worden.  Akrisios’ hoop op deze wijze te voorkomen dat Danae kinderen ter wereld zou brengen, werd echter verijdeld : Zeus werd geroerd door haar verdriet en schoonheid en, in de gestalte van een gouden regen drong hij door tot de kerker en verwekte een zoon : Perseus.  Akrisios, razend omdat hij zich bedrogen voelde en weer bezeten door zijn oude angst, liet zijn dochter met haar zoontje in een kist zetten en in zee werpen.  Zij dobberden, door Zeus beschermd, veilig voort tot ze aanspoelden op het kleine eiland Seriphos waar koning Polydektes hen gastvrij opnam.  Vele jaren later keerde Perseus, na zijn avonturen met Medoesa en Andromeda, terug naar Argos.  Zijn grootvader was eerst dodelijk verschrikt, maar werd tenslotte geheel gerustgesteld door Perseus’ ontwapenend optreden.  Later doodde Perseus zijn grootvader onopzettelijk door een onhandige discusworp.
*
Ergens op het einde van de jaren zestig kozen de gedetineerden van de beruchte Zuid Afrikaanse Robbeneiland-gevangenis ‘Antigone’ uit om als kerstvoorstelling op te voeren.  Het stuk kreeg, in het licht van de Zuid-Afrikaanse anti-apartheid strijd, een bijzondere betekenis.  De gevangene die zich aanbood om Créon te spelen, heette Nelson Rolihlala Mandela.
*
In de Olympische godenfamilie is Aphrodite, de godin van de liefde, de dochter van Zeus en de echtgenote van Hephaistos.  Zij had ook relaties met ander goden en met sterfelijken.  Met Ares, zoon van Zeus en Hera, heeft ze een zoon.  Ze besloten hem Eros te noemen.
*
Hades is de god van de onderwereld, de zoon van Kronos.  Daarnaast is hij ook meester over de schatten die de aarde herbergt, speciaal edele metalen.  Daarom werd hij ook Ploeton (afleiding van het Griekse ploetos, rijkdom) genoemd.
*
Tirésias, de oude, blinde ziener van Thebe, werd, omdat hij de godin Athene ooit had zien baden, met blindheid geslagen, maar als compensatie kreeg hij de zienersgave.  Volgens een ander verhaal had Tirésias als scheidsrechter in een ruzie tussen Zeus en Héra over seksueel genot de zijde van Zeus gekozen, waarna Hera hem strafte met blindheid.  Zeus compenseerde het met een lang leven en de zienersgave.  Uiteindelijk stierf hij van vermoeidheid.