Toneelspelersgezelschap STAN, acroniem voor Stop Thinking About Names, is een collectief dat in 1989 werd opgericht door Jolente De Keersmaeker, Damiaan De Schrijver, Waas Gramser en Frank Vercruyssen, die elkaar ontmoetten aan het Conservatorium van Antwerpen. In 1992 vervoegde Sara De Roo het gezelschap, in 1994 verliet Waas Gramser STAN om haar eigen gezelschap uit te bouwen. In 2018 verliet ook Sara de Roo het gezelschap en ging haar eigen weg. Op het Conservatorium heeft Matthias de Koning van Maatschappij Discordia hen laten kennismaken met een andere, minder dogmatische visie op het theater.

STAN staat voor teksttheater en heeft ondertussen een groot en gevariëerd repertoire uitgebouwd. Hoog op de repertoirelijst staat het oeuvre van de klassieke toneelauteurs zoals Tsjechov, Gorki, Schnitzler, Ibsen, Bernhard of Pinter. Teksten uit de toneelgeschiedenis naar het hier en nu trekken door een herlezing, door ze in een hedendaagse context te plaatsen. Naast de grote klassiekers kiest STAN ook vaak voor het werk van hedendaagse auteurs zoals recent nog Yasmina Reza, Jon Fosse en Marius von Mayenburg en worden er schrijfopdrachten gegeven aan auteurs zoals o.a. Willem de Wolf, Tiago Rodrigues en Annelies Verbeke. Maar de keuze kan ook vallen op collages van teksten, waarbij er vertrokken wordt van zowel toneelteksten als kortverhalen, sketches, filmscripts, filosofische traktaten en romans.

STAN wil vertrekken van de overtuiging dat toneel geen elitaire kunst is, maar eerder een kritische reflectie over hoe ieder van ons in het leven staat, over onze overtuigingen, onze bekommernissen, onze verontwaardiging. Wereldrepertoire biedt als geen ander inzicht in de condition humaine en reikt sleutels aan om de complexiteit van deze wereld te vatten. STAN zoekt daarbij vaak de paradox van de komedie op: door humor en lichtheid wordt de tragedie vaak tastbaarder en intenser. Elke speler van STAN maakt deel uit van het collectief, maar tekent ook zijn eigen parcours. Naast het zoeken naar een gezamenlijke affiniteit is ook de ruimte en noodzaak voor ontmoeting en wisselwerking met gastspelers en andere gezelschappen van essentieël belang.

STAN werkte al vaak samen met Maatschappij Discordia (NL), Dood Paard (NL), Compagnie De KOE, Olympique Dramatique en Rosas. STAN neemt niet alleen een heel specifieke plaats in het Nederlandstalige theaterlandschap in, maar is ook in het buitenland een veelgevraagde gast: het gezelschap heeft de afgelopen dertig jaar een sterk repertoire opgebouwd van anderstalige voorstellingen en toert uitgebreid binnen Europa (Frankrijk, Spanje, Portugal, Noorwegen), maar ook intercontinentaal (Tokyo, Rio de Janeiro, New York, Québec), zowel met de anderstalige versies van hun Nederlandse creaties als met de Frans- of Engelstalige stukken die ze in het buitenland creëerden. Frankrijk is een tweede thuisbasis voor het gezelschap, dankzij nauwe banden met Théâtre Garonne in Toulouse en het Festival d’Automne à Paris.

Dag collega’s, theatermakers, theaterliefhebbers en vrienden,

In 2019 heeft zich een incident van grensoverschrijdend gedrag voorgedaan binnen de werkomgeving van STAN. Na een interne melding heeft STAN destijds nauwgezet de adviezen van de genderkamer (Vlaams gelijkekansenorgaan voor gender en geslacht) gevolgd om het vastgestelde grensoverschrijdend gedrag aan te pakken. Die stappen sluiten nauw aan bij wat de recent gepubliceerde ‘toolbox tegen grensoverschrijdend gedrag’ in de kunstensector voorschrijft. Dit omvatte: bemiddeling door de Genderkamer, na de tussenkomst van de interne vertrouwenspersoon werd er ook een externe vertrouwenspersoon aangesteld, doorlichting en verstrenging van het beleid m.b.t. grensoverschrijdend gedrag, open communicatie naar medewerkers en een onderling akkoord met de persoon die deze melding deed. Bovendien werden met Frank Vercruyssen bewarende maatregelen afgesproken: hij werd 8 maanden op non-actief gezet en hij liet/laat zich in dit kader begeleiden. In juli 2021 werd een regeling met de klaagster getroffen.

In de zomer van 2022 werd Frank Vercruyssen op de hoogte gebracht dat er een officiële klacht tegen hem was ingediend. De details van de klacht werden, vanwege de vertrouwelijkheid van het lopende onderzoek, niet bekendgemaakt. Vervolgens werd besloten dat Frank niet op het podium zou staan tot er een rechterlijke uitspraak was. In september 2023 kon Frank Vercruyssen, samen met zijn advocaat, zijn dossier inkijken en werd er geconstateerd dat er bijkomende beschuldigingen aan de klacht werden toegevoegd. In afwachting van de rechterlijke uitspraak heeft Frank in gezamenlijk overleg al zijn functies binnen STAN neergelegd.

Op 17 januari 2024 heeft de raadkamer besloten om Frank Vercruyssen niet te vervolgen voor de bijkomende beschuldigingen, de klacht wegens voyeurisme werd doorverwezen naar de correctionele rechtbank. Op 27 maart hebben beide partijen hun zaak verdedigd voor de Correctionele Rechtbank. Frank  Vercruyssen “erkende zijn schuld en nam meteen verantwoordelijkheid, zocht professionele hulp en liet/laat zich op eigen initiatief al jarenlang professioneel begeleiden” (uitspraak rechtbank van eerste aanleg).  Op 23 april heeft de Correctionele Rechtbank Frank Vercruyssen schuldig verklaard voor ‘voyeurisme’. Evenwel “is de rechtbank van oordeel dat het verlenen van een opschorting een gepaste reactie is voor de feiten”. (uitspraak rechtbank van eerste aanleg) Dit betekent dat hem geen verdere straf wordt opgelegd.

Met deze drie elementen – de erkenning van schuld en spijtbetuiging door Frank Vercruyssen, de door STAN opgelegde sancties en de regeling die in juli 2021 met de klaagster werd ondertekend – heeft STAN zijn verantwoordelijkheid genomen. Vanaf het seizoen 2024-2025 is Frank Vercruyssen opnieuw bij STAN aangesloten. STAN keurt elke vorm van grensoverschrijdend gedrag uitdrukkelijk af en zal ten allen tijde zijn verantwoordelijkheid opnemen om een veilige werkomgeving te zijn.  Met meer vragen kunnen jullie steeds terecht bij ons of onze vertrouwenspersoon Krisje Scheurweghs ([email protected]) of algemeen coördinator ([email protected]) terecht.

Met vriendelijke groeten,

STAN