Vlaamse scherpte en oubolligheid

Om met de oubolligheid te beginnen: een ondernemer van Marokkaanse afkomst opent een brillenzaak in Antwerpen en noemt die:'In de kleine hond'. Waarom noem je je zaak nou toch 'In de kleine hond'? vragen mensen hem. 'M'n neef heeft een brillenwinkel in Brussel en die noemt hij 'Opticien''.

Niets is onschuldig in de serie van vijf korte dialoogteksten van de Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard. De schrijver is al lang dood, en zijn teksten gingen over de onuitroeibare nazi-mentaliteit van zijn landgenoten. Toneelgroep STAN haalt ze de Vlaamse werkelijkheid van vandaag binnen, en ze krijgen een nieuwe venijnigheid waar je van schrikt. Zo komt de 'Marokkanengrap' waarmee de voorstelling wordt geopend, over als een modern en goedmoedig equivalent van de Hollandergrap.

Jolente De Keersmaeker, Sara De Roo en Damiaan De Schrijver kleden zich voor elk nieuw tekstje weer met andere kledingstukken, ondeugend even aan het damesbroekje zittend, de dartele borstjes hullend in de dunste tule of weer met een ander taftzijden hemd de, de laatste jaren toch onrustbarend almaar uitdijende mannenbuik bedekkend.

Maar dan rollen er achteloos uitspraken uit de monden als: 'Vergast moeten ze worden, allemaal', 'Hersenloos kinderen maken, dat doen ze' en 'Dat zou onder Hitler niet gebeurd zijn'.

Intussen wordt de champagne vrolijk versprenkeld, en zingt het drietal een koerend zacht liedje over 'sneeuwwit vogeltje'. Dan weer wordt een aubade gebracht aan raadsheer Geissler, 'zo'n schoon mens', wiens inktzwarte naziverleden hem niet weerhield over foute landgenoten recht te spreken na de oorlog.

Naar mijn gevoel is het niet helemaal gelukt om Bernhards woede-teksten verse adrenaline toe te dienen met Vlaams gescheld als uitschot en crapuul van niet erg begripvol overkomende burgers anno nu. De voorstelling danst wat voort over de esthetiek aan de oppervlakte, terwijl de harde uitspraken te hard zijn: ze zinken weg naar de bodem, voordat ze een flinke golf hebben kunnen veroorzaken.

Daarmee blijven ze een losse verzameling grotesken, die ik graag mocht zien, maar waarbij ik toch te snel over de eerste schrik heen was.

Trouw, Hans Oranje, 26 februari 2005

Nederlands