Stan: jeukpoeder op het toneel

recensie

Het Antwerpse collectief Stan houdt niet van theater zonder verrassingen. Met of/niet gooit het eens te meer de knuppel in het hoenderhok.

Houden uw vrienden niet van theater? Neem ze mee naar een voorstelling van Stan en ze zullen snel hun mening herzien. Die gasten doen nu eenmaal niets zoals de anderen. Het begint al met hun naam. Stan heeft niets te maken met Stan Laurel en Oliver Hardy, ook al zitten de voorstellingen boordevol humor. Dit toneelspelerscollectief, opgericht in Antwerpen in 1989, heet Stan omdat het een letterwoord is samengesteld uit de eerste letters van ‘Stop Thinking About Names’ (‘Hou op met na te denken over namen’). Hieruit blijkt duidelijk de houding van het gezelschap, vastbesloten om de traditie flink door elkaar te schudden.

Met een dertigtal voorstellingen heeft Stan een vaste plaats veroverd in Vlaanderen … en in Parijs. Maar dit gezelschap is merkwaardig onbekend bij het [Belgische] Franstalige publiek. Ten onrechte: elke voorstelling ervan is – letterlijk – een les in theater. Deze bende grapjassen lijkt de regels van het theater voortdurend opnieuw uit te vinden en tegelijk terug te keren tot de basis: de acteurs.

Dit keer zijn ze twee schrijvers uit het repertoiretoneel gaan opsnorren om ze in vuur en vlam te zetten. Op de lege scène van het Kaaitheater in Brussel vermengen ze Party Time van Harold Pinter met Relatively Speaking van Alan Ayckbourn om er een soort van molotovcocktail van de lach van te maken, gespeeld in het Nederlands met Franse boventitels.

Algemene slappe lach

Het buitenissige of/niet , zonder decor en zonder ophef, lijkt aanvankelijk niet veel om het lijf te hebben. Maar al snel zorgt het onderkoelde spel van de acteurs, hun talent om ons te doen geloven dat zij de tekst tegelijk met ons ontdekken en hun onverwoestbaar cynisme voor het allerbeste resultaat: een algemene slappe lach. Al lijken de passages uit Party Time licht verward, Relatively Speaking van Alan Ayckbourn is een echt vuurwerk van amoureuze misverstanden. De zaal schatert het uit bij het horen van de trefzekere tekst. En het spel brengt ons de genadestoot toe: Damiaan De Schrijver, een gebaarde kolos, is een acrobaat van de droge humor. Frank Vercruyssen zet een geweldige prestatie neer als het bezorgde type. Sara De Roo geeft blijk van een aanstekelijk goed humeur. En Jolente De Keersmaeker (de zus van Anne Teresa) slaat ons met verstomming door haar veelzijdigheid.

Ze deinzen voor niets terug. Wanneer Sara haar tekst even vergeet, raadt partner Frank haar aan de boventitels te lezen! Een uitstekend idee … maar die zijn in het Frans. Struikelt de actrice over haar woorden? Geen probleem: Damiaan herneemt wat hij net gedaan heeft, gaat opnieuw af en laat ons rechtstreeks genieten van een onverwachte oefening in terugspoelen op het toneel. Stan is een meester in de kunst van het manipuleren van fictie. Onweerstaanbaar. Uw vrienden zullen niet meer zonder kunnen!

Le Soir, Laurent Ancion, 10 juni 2006

Nederlands