STUKKEN : afwisselend en vermakelijk

Moet men krabben waar het jeukt? Misschien is het juist maar beter om de jeuk vanzelf over te laten gaan in plaats van alles open te krabben. In een mooi essay beschreef de vorige maand overleden schrijfster en filosofe Patricia De Martelaere, aan wie de voorstelling is opgedragen, de voor- en nadelen van het krabben.

Jeuk is een mooie metafoor voor alles wat ons irriteert en in de weg zit, of het nu op het vlak van werk en carrière is of op het pad van de liefde.

Het essay over jeuk vormt een van de teksten in STUKKEN van de Vlaamse toneelgroep STAN. Het gezelschap heeft een aantal schrijvers gevraagd speciaal voor hen een nieuwe tekst te schrijven: behalve Patricia De Martelaere (die al ziek was en een bestaand stuk uitkoos) zijn dat Saskia De Coster, Tom Lanoye, Bart Moeyaert, Yves Petry en Annelies Verbeke. De vijf teksten worden onder de titel STUKKEN gebracht in een lange, avondvullende voorstelling.

Dat levert een afwisselende en vermakelijke kijkervaring op. Voor de pauze wordt Alles Eender (Ganzenpas) van Tom Lanoye gespeeld, een korte zedenkomedie over zeven collega’s die zich tijdens een bedrijfsuitje op een afgelegen kasteel moeten vermaken met cognac, haardvuur en jachtpartijen. Een verbod op mobiel telefoonverkeer doet de hysterie hoog oplopen. Het is een vlot gespeeld en geestig stuk: hoe kom je een dag door zonder internet en mobiele telefoon en wat hebben we elkaar dan eigenlijk nog te zeggen? De façade van onze belevingswereld en onze schijncommunicatie wordt hier genadeloos blootgelegd.

Het tweede langere stuk, Liefde bij wijze van spreken van Verbeke/Petry, gaat over een briefwisseling tussen een schrijver en een lezeres. Het begint met fraaie lofuitingen over en weer in voorzichtige bewoordingen, gaat crescendo over naar een steeds groter wordende intimiteit die culmineert in een ontmoeting en ontwikkelt zich dan tot een grondige wederzijdse afkeer. De schrijver wordt door twee acteurs verbeeld, de lezeres door drie actrices. Dat werkt heel goed, omdat door de vermeerdering van de reacties het individuele verhaal meer betekenis krijgt: als de lezeres boos wordt, spreekt er één vrouw, maar nu het er drie zijn, vertolken zij als het ware een heel scala aan vrouwelijke reacties.Tussendoor wordt een fragment van een roman voorgelezen en nog wat korte monologen, die op hun beurt weer worden onderbroken door korte, filosofische teksten van onder andere Wittgenstein en Nietzsche. STUKKEN levert een boeiende avond toneel op, vol humor, herkenning en inzichten. De voorstelling vormt een goede therapie voor alle mogelijke vormen van jeuk.

Haarlems Dagblad, Margriet Prinsen, 15 april 2009

Nederlands