of/niet vermakelijk en slim

Herenpantoffels maat 45 onder het bed van een echtpaar waarvan de man hooguit schoenmaat 42 heeft. Dat geeft problemen in en rond het echtelijk bed, zoveel mag duidelijk zijn. Die problemen heeft de Engelse toneelschrijver Alan Ayckbourn meesterlijk beschreven in zijn stuk Relatively Speaking , in Nederland vooral bekend onder de titel Slippers . De Vlaamse theatergroep STAN speelt Slippers nu in een voorstelling met als titel of/niet waarin Ayckbourns huwelijkskomedie met Harold Pinters Party Time wordt gecombineerd. Dramaturgisch ligt deze combinatie voor de hand: zowel Pinter als Ayckbourn is een meester in het ontleden van de hypocrisie van de (Engelse) middenklasse. En zowel Party Time als Slippers gaat over schijnwerkelijkheden.

In het grimmige Party Time is het buiten oorlog, maar binnen viert een kleine groep mensen van goede komaf een beschaafd feestje. De mannen zijn lid van een club, de vrouwen voeren een net en vlot gesprek. Dit gezelschap heeft zich als het ware van de brute werkelijkheid afgekeerd en praat in schijnbaar loze zinnen, waaronder Pinters venijn verscholen ligt. In de vorm van een relatiekomedie schreef Pinter met Party Time een meedogenloos hard en politiek geladen stuk, hier de opmaat voor die verrukkelijke Ayckbourn-komedie die bij STAN de volle laag krijgt.

STAN heeft zijn vaste spelersgroep – Damiaan De Schrijver, Frank Vercruyssen, Jolente De Keersmaeker en Sara De Roo ingezet om met een uiterst vermakelijke en slimme mengeling van ernst en ironie dit slippers- en slippertjesstuk te spelen. Komediespel op hoog niveau, perfect balancerend op de grens van technische vaardigheid en een vette knipoog. Het stuk heeft wat anekdote betreft niet veel meer om het lijf dan wederzijds huwelijksbedrog en persoonsverwisselingen. Maar de dialogen van Ayckbourn zijn virtuoos en hoewel Slippers al veel vaker is gespeeld, lijkt het in deze nieuwe opvoering opvallend fris en eigentijds. STAN speelt in een kaal toneelhuis, met bakstenen muren en tl-licht. Dat geeft aan deze zelfzuchtige personages iets onheilspellends. Doen alsof er niets aan de hand is, en hoe gevaarlijk dat kan zijn – dat wordt in of/niet op nietsontziende wijze aangetoond.

de Volkskrant, Hein Janssen, 6 mei 2006

Nederlands