STAN en NTGent maken met Decemberhonger mooie toneelvoorstelling

Buitenshuis aan liefde doen

Oscar van den Boogaard schreef tien jaar geleden Lucia smelt , een toneeltekst voor Sara De Roo en Steven Van Watermeulen. Nu brachten zij de jonge Maya Swinnen mee, en kwam de schrijver aanzetten met een soortement vervolg: Decemberhonger , een prachtig, teder gevecht van spelers en mensen, met elkaar en zichzelf, met het leven en vooral: de liefde.

Ik heb dat graag: het gevoel dat er iets gebéurt op scène. Spelers die woest proberen. Mensen die kwetsbaar durven te zijn. Makers die zich binnenstebuiten keren. Met Decemberhonger is het goed prijs.

Het is een fictieve tekst, natuurlijk, maar Oscar van den Boogaard schreef het wel vanuit zijn eigen ervaringen, en die van zijn lief Steven Van Watermeulen en Sara De Roo. Veertigers met lange liefdes die beslist hebben om niet langer te kiezen voor of-of, maar voor en-en. Ze gunnen elkaar de vrijheid om ook buitenshuis aan liefde te doen, want misschien is dat wel de allergrootste vorm van graag zien. Of anders toch minstens het erkennen van een realiteit: wie jaren samenleeft, hoort het nu eenmaal weleens ruisen in het struikgewas. Waar dat zal eindigen valt niet te voorspellen: 'Dat is het fijne van ouder worden, dat ik het niet langer hoef te weten.'

Als de voorstelling begint, brengt Sara Maya mee naar binnen, een studente toneel aan wie zij en Steven hebben lesgegeven. Het meisje is twintig: een nestklever die bij mama en papa woont, want dat zijn haar beste vrienden. Haar teasende aanwezigheid verhevigt gesprekken, stelt de dingen op scherp.

Oscar van den Boogaard verankert zijn tekst heel erg in het hier en nu. Er wordt niet alleen over liefde gesproken, en over toneel, en over ouder worden, maar ook over aarsbisschop (sic) Leonard, die aids een immanente vorm van gerechtigheid vond. Of over een boek van Jean Améry dat Steven gelezen heeft. Of over die advertentie voor inductievuren met ingebouwde wok-optie. Dat maakt het makkelijk om je betrokken te voelen. En verder zit het stuk vol met prikkelende gedachten, lekkere zinnetjes die blijven plakken en geestig gehakketak tussen gesprekspartners die elkaar waard zijn.

Fijn materiaal voor acteurs als deze. Ze staan daar op zijn STANs als toneelspelers die hun prestaties thematiseren (Sara: 'Oei, tekst kwijt, gelukkig kent Maya ook onze rollen'), maar evengoed als mensen die het aangaan. Dat schakelen maakt het spannend om naar te kijken. Maya Sannen mag dan al onervaren zijn, ze stáát er, tussen die twee. Sara De Roo is geheel en al zichzelve: met veel lef en iets van niet weg te steken broosheid. En Steven Van Watermeulen, de man van de grote zaalproducties, de acteur van het perfect ingeleefde spelen, doet met haar mee. En dat gaat hem af: hij laat zichzelf zien in een fascinerende kwetsbaarheid die ik nooit eerder bij hem zag.

Geen antwoorden

Dit drietal beweegt zich in een prettig decor van de B-architecten. Het publiek zit aan weerskanten van het speelvlak, de acteurs gevangen tussen al die blikken. In Lucia smelt kozen ze voor een grondplan van een huis, dit keer werken ze met een inboedel in 2D-bordkarton waar de acteurs hun gang mee kunnen gaan. Dat klopt inhoudelijk helemaal: ziehier, wij spelen toneel, en het biedt ook nog ruimte voor leukigheidjes.

Deze hele opzet toont makers met de moed om in hun koppen te laten kijken. Zo maken ze van Decemberhonger een voorstelling die erg dichtbij komt. Voor mij toch. Het werpt vragen op die je meeneemt als je in het donker van de nacht naar huis loopt. Hoe blijft dat eigenlijk werken: lange relaties? Waarom zouden we moeten gehoorzamen aan de wetten van goed fatsoen? Is het een oplossing om toe te geven aan elk gevoel dat zich aandient? Hoeveel mensen durven elke zekerheid los te laten, te leven met een vluchtkoffertje? Wie heeft daar genoeg zelfvertrouwen voor? Waarom zou hun keuze lonen als het communeleven in de jaren zestig en zeventig ook niet heeft gemarcheerd? En wat is het verschil tussen de generatie van veertigers en twintigers? Is het een goeie zaak dat jongeren niks meer hebben waar ze zich tegen moeten verzetten? Of wordt dat toch een generatie waar minder van te verwachten valt, en is dat dan erg?

Decemberhonger biedt geen antwoorden, de voorstelling is geen rimpelloos afgelegd toneelparcours, en net dat maakt het mooi en intrigerend om naar te kijken. Allen daarheen.

De Morgen, Griet Op de Beeck, 8 februari 2011

Nederlands